Tytuł projektu:

Razem dla natury – ochrona gatunków i siedlisk na terenach cennych przyrodniczo

Podmioty realizujące Projekt:

• Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe reprezentowane przez CKPŚ
• 120 nadleśnictw z terenu 17 RDLP,
• 10 parków narodowych,
• Leśny Bank Genów Kostrzyca.

Planowany okres realizacji:

2024-2029

Cel projektu:

poprawa stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, występujących na obszarach Natura 2000 i w rezerwatach przyrody, leżących na gruntach zarządzanych przez Lasy Państwowe i parki narodowe.

Planowane działania:

• Zabiegi czynnej ochrony gatunków i siedlisk,
• Wykaszanie oraz usuwanie nalotów drzew i krzewów,
• Zwalczanie gatunków niepożądanych,
• Ograniczanie drapieżnictwa,
• Ochrona głuszca i cietrzewia,
• Ochrona zapylaczy,
• Ochrona ex situ,
• Edukacja, monitoring, wsparcie eksperckie.

Działania promocyjne i edukacyjne zostaną skierowane do następujących grup docelowych: podmiotów zaangażowanych w ochronę przyrody, pracowników LP, parków narodowych, uczelni wyższych, instytutów badawczych, NGO, a także ogółu społeczeństwa (w szczególności społeczności lokalnych z terenów, na których realizowany będzie projekt).

Zadania Nadleśnictwa:

1. Odmalowanie granic rezerwatu „Kulikówka”
2. Zabezpieczenie przed drapieżnictwem ssaków (głównie kuny) drzew gniazdowych i sąsiednich, mających styczność koron, repelentami zapachowymi, działania na rzecz orlika krzykliwego
3. Zabiegi ochrony czynnej na rzecz sasanki otwartej: wycinanie drzew i krzewów w podszycie, punktowe naruszanie lub zdejmowanie warstw próchnicy
4. Regulacja zwarcia i składu gatunkowego na korzyść dębu, klonu, lipy i jesionu (grądy) oraz sosny i dębu (bory) kosztem brzozy, modrzewia i świerka na siedlisku 9170 (grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny)
5. Usuwanie pojawiających się krzewów i drzew w istniejących lukach i polanach na siedlisku 9170 (grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny)
6. Usuwanie obcych gatunków roślin poprzez usuwanie odnowienia drzew (m.in. dąb czerwony, klon jesionolistny, świdośliwa Lamarcka); wycinanie i karczowanie krzewów (m.in.. czeremcha amerykańska); ręczne wykaszanie i karczowanie bylin (m.in. Niecierpek drobnokwiatowy). W przypadku zagrożenia wysianiem się również wywiezienie pozyskanej biomasy poza teren rezerwatu Las Cieliczański.

Planowane rezultaty:

• Powierzchnia siedlisk wspieranych w celu uzyskania lepszego statusu ochrony – 10 240 ha
• Liczba wspartych form ochrony przyrody – 4 szt.
• Liczba inwazyjnych gatunków obcych, wobec których podjęto działania ograniczające ich negatywny wpływ – 2 szt.
• Liczba gatunków zagrożonych, dla których wykonano działania ochronne – 20 szt.

Projekt stanowi kontynuację działań realizowanych przez Lasy Państwowe w ramach projektu współfinansowanego z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020.

Zasięg realizacji projektu pn. "Razem dla natury – ochrona gatunków i siedlisk na terenach cennych przyrodniczo"

Mapa 1. Nadleśnictwa oraz parki narodowe biorące udział w projekcie

Kliknij, aby powiększyć:

Planowana wartość projektu:

• Całkowity koszt realizacji projektu oraz wysokość wydatków kwalifikowalnych: ok. 58,8 mln PLN
• Wartość dofinansowania: 50 mln PLN (85%)

#Fundusze UE

Tytuł projektu:

Lasy dla mokradeł – ochrona siedlisk hydrogenicznych na obszarach cennych przyrodniczo

Podmioty realizujące projekt:

• Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe reprezentowane przez CKPŚ,
• ponad 120 nadleśnictw z 17 RDLP,
• Partnerzy projektu: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Centrum Ochrony Mokradeł

Okres realizacji:
2024-2029

Główny cel projektu:
przywrócenie funkcji lub utrzymanie stanu bagien, torfowisk i innych terenów podmokłych pozostających w zarządzie PGL LP na obszarach Natura 2000 i poza nimi na łącznej powierzchni co najmniej 10 450 ha do 30.06.2029.

Planowane działania będą ukierunkowane na ochronę siedlisk przyrodniczych oraz gatunków związanych z uwilgotnionymi (bagiennymi) obszarami zielonej infrastruktury, w szczególności wybranych siedlisk Natura 2000 tj.:
1) bagna, torfowiska i inne obszary podmokłe (7110, 7120, 7140, 7150, 7210, 7220, 7230),
2) użytki zielone (6410, 6430, 6440, 6510),
3) siedliska leśne (91D0, 91E0, 91F0).

Planowane działania obejmą 4 główne etapy:

1) Prace przygotowawcze, m.in.:

• ocena stanu i mapowanie siedlisk zgodnie z Metodyką monitoringu siedlisk przyrodniczych wg. GIOŚ,
• wyznaczenie stref buforowych wokół wybranych obszarów siedlisk przyrodniczych,
• opracowanie wskazań do prowadzenia zadań ochronnych i sposobów gospodarowania na siedliskach hydrogenicznych,
• przygotowanie niezbędnych wytycznych, ekspertyz, w tym ekspertyz hydrologicznych, dokumentacji technicznej oraz środowiskowej,

2) Działania z zakresu ochrony czynnej siedlisk i gatunków, zmierzające do zachowania i renaturyzacji siedlisk hydrogenicznych na terenach zarządzanych przez PGL LP, tj.:

• zwalczanie gatunków ekspansywnych lub obcych, w tym inwazyjnych,
• kośne i pastwiskowe użytkowanie terenu,
• wykaszanie okrajków siedlisk torfowiskowych, usuwanie podrostów drzew i krzewów, zmniejszanie zacienienia siedliska,
• budowa, odbudowa i przebudowa urządzeń piętrzących (głównie zastawek),
• zakup i montaż diverów, stacji hydro-meteo, piezometrów.

3) Monitoring hydrologiczny wybranych działań w połączeniu z monitoringiem przyrodniczym i weryfikacją przeprowadzonych działań, w tym m.in. weryfikacja terenowa na wybranych siedliskach.

4) Działania edukacyjne oraz informacyjne na temat zagrożeń i konieczności ochrony różnorodności biologicznej bagien, torfowisk i innych terenów podmokłych oraz ich funkcji i znaczenia dla całego społeczeństwa, w tym:

• upowszechnianie wypracowanych metodyk i dobrych praktyk wśród pracowników PGL LP oraz innych zarządców i użytkowników siedlisk hydrogenicznych i ich partnerów,
• organizacja wydarzeń edukacyjno-przyrodniczych,
• przeszkolenie edukatorów leśnych z tematyki ochrony mokradeł.

Działania będą skierowane do ogółu społeczeństwa, a w szczególności do następujących grup odbiorców: pracownicy LP, rolnicy, nauczyciele i edukatorzy, społeczności lokalne, rolnicy, turyści, mieszkańcy dużych miast, NGO, naukowcy, eksperci (projektanci i wykonawcy robót), instytucje zajmujące się ochroną przyrody, administracja rządowa i samorządowa, decydenci, jednostki naukowo-badawcze.

Zadania Nadleśnictwa:

1. Wykonanie ekspertyzy hydrologicznej dotyczącej stosunków wodnych na siedliskach podmokłych
2. Zmiana stosunków wodnych (Budowa /przebudowa urządzeń piętrzących: zastawek, progów i innych przetamowań)
3. Usuwanie odrośli drzew i krzewów na siedliskach przyrodniczych: 7110 (torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą, 7140 (torfowiska przejściowe i trzęsawiska).

Planowane rezultaty projektu:

• Powierzchnia obszarów Natura 2000 objętych środkami ochrony i odtworzenia: ponad 10 tys. ha
• Zielona infrastruktura objęta wsparciem do celów innych niż przystosowanie się do zmian klimatu: 450 ha
• Zasięg działań/ kampanii edukacyjno-informacyjnych: 5000 osób

Planowana wartość projektu:

• Całkowity koszt realizacji projektu: 117 647 058 zł
• Kwota wydatków kwalifikowalnych: 117 647 058 zł
• Kwota dofinansowania z UE: 100 000 000 zł

#FunduszeUE

Nadleśnictwo Dojlidy uczestniczy w „Kompleksowym projekcie adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów (PPOŻ2)”.

W ramach projektu na terenie Nadleśnictwa zostanie przeprowadzona modernizacja systemu obserwacji i monitoringu przeciwpożarowego, poprzez zakup i wymianę kamer obserwacyjnych na masztach oraz wieżach zlokalizowanych na terenie Leśnictw Katrynka, Antoniuk i Zielona.

Tytuł Projektu:

Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów (PPOŻ2)

Realizatorami projektu są:

• Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państowe - Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych
• 153 nadleśnictw z 17 RDLP

Okres realizacji:

2024-2028

Główny cel:

Zwiększenie skuteczności systemu wczesnego ostrzegania, prognozowania i reagowania na zagrożenia pożarowe w lasach zarządzanych przez PGL LP.

Rezultaty:

• 77 nowych lub zmodernizowanych obiektów PPOŻ (dostrzegalnie, maszty)
• 199 zakupionych urządzeń (sprzęty lokalizacyjny, stacje meteo, wozy gaśnicze)
• 151 PCW (nowe, przebudowane lub wyremontowane)

Odbiorcy projektu:

Nadleśnictwa, służby ratownicze (Straż Pożarna, OSP), administracja publiczna, Parki Narodowe, mieszkańcy i społeczeństwo.

Budżet:

• Całkowity koszt realizacji projektu: 160 309 276,71 zł
• Kwota wydatków kwalifikowalnych: 116 581 733,78 zł
• Kwota dofinansowania z UE: 92 927 299,99 zł

Poziom dofinansowania: 79,71%

#FunduszeUE

Więcej informacji na stronie: https://www.ckps.lasy.gov.pl/ochrona-przeciwpozarowa-kontynuacja#

Nazwa projektu: "Kompleksowy projekt ochrony gatunków i siedlisk przyrodniczych na obszarach zarządzanych przez PGL Lasy Państwowe"

Zrealizowany w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 działanie 2.4 Ochrona przyrody i edukacja ekologiczna.

Okres realizacji: 2017-2023

Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe
przy wsparciu Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych jako jednostki realizującej projekt (JRP)

Cel projektu: poprawa stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, występujących na obszarach Natura 2000, leżących na gruntach zarządzanych przez Lasy Państwowe.

Cele szczegółowe: polepszenie lub przywrócenie właściwych warunków siedliskowych, zabezpieczenie ostoi występowania i miejsc rozrodu populacji zagrożonych gatunków oraz redukcja zagrożeń, ograniczenie rozprzestrzeniania się obcych gatunków inwazyjnych.

Zakres projektu obejmował wykonywanie działań – najlepszych praktyk w ochronie gatunków i siedlisk, zgodnie z zapisami planów zadań ochronnych, planów ochrony oraz planów urządzenia lasu sporządzonych dla obszarów Natura 2000.

Katalog wykonanych prac:

• dostosowanie składu gatunkowego do potrzeb gatunku lub siedliska,
• zabiegi czynnej ochrony siedlisk (w tym np. ekstensywne użytkowanie kośne lub kośno-pastwiskowe łąk, budowa zastawek, przegród, blokowanie rowów melioracyjnych w celu utrzymania określonego uwilgotnienia),
• zabiegi czynnej ochrony gatunków (w tym: wieszanie budek lęgowych, budowa platform lęgowych, zabezpieczanie miejsc rozrodu, lęgowisk, zimowisk, sadzenie roślin żywicielskich dla motyli i in.),
• zwalczanie inwazyjnych gatunków obcych (np. czeremchy amerykańskiej, rdestowców),
• monitorowanie występowania gatunków chronionych,
• kanalizacja ruchu turystycznego (np. tworzenie i wyposażenie ścieżek edukacyjnych, tras nordic walking),
• ograniczenie drapieżnictwa (duże zagrożenie dla chronionych gatunków ptaków stanowią drapieżniki, których presję ograniczano w różny sposób, np. przez odstrzał, odłów i wywiezienie w dalsze rejony, zastosowanie odstraszających preparatów).

Liczba obszarów Natura 2000, na których były prowadzone działania: 117

Liczba RDLP realizujących projekt: 16

Efekty projektu

Najistotniejszym rezultatem projektu była powierzchnia siedlisk, których stan ochrony został poprawiony bądź wzmocniony poprzez przeprowadzone działania ochrony czynnej.

• powierzchnia siedlisk wspieranych w zakresie uzyskania lepszego statusu ochrony (CI): 14 893 ha
• liczba typów siedlisk objętych działaniami ochronnymi: 30 szt.
• liczba gatunków objętych działaniami ochronnymi: 32 szt.

Wartość projektu:

Całkowity koszt realizacji projektu: 30 305 005,14 zł

Kwota wydatków kwalifikowalnych: 23 379 179,85 zł

Kwota dofinansowania z funduszy europejskich: 19 872 302,87 zł

W ostatnich latach Polska plasuje się w czołówce pod względem liczby pożarów – zaraz za Portugalią i Hiszpanią, natomiast pod względem powierzchni nimi objętej – znajdujemy się w pierwszej dziesiątce. Częstotliwość pożarów jest m.in. konsekwencją zmian klimatycznych (długotrwałe susze, mała liczba opadów) czy składu gatunkowego naszych drzewostanów – w polskich lasach przeważają gatunki iglaste, ze znacznym udziałem sosny (łatwopalne olejki eteryczne). Niestety większość pożarów nadal wybucha z winy ludzi, spowodowana umyślnymi podpaleniami, wypalaniem traw czy nieostrożnym obchodzeniem się z ogniem.

Zagrożenie pożarami lasów w Polsce jest jednym z najwyższych w Europie. Tylko w 2015 roku na terenach zarządzanych przez LP wybuchło 3732 pożarów, które objęły powierzchnię blisko 880 ha. Ponieważ zapobieganie im wymaga bardzo wysokich nakładów – Lasy Państwowe w walce z tym niebezpiecznym żywiołem sięgają również po fundusze unijne.

Koordynowanie przedsięwzięcia pod nazwą "Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów" PGL LP powierzyło CKPŚ. Projekt ten był realizowany w ramach II osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowiska (działanie 2.1 Adaptacja do zmian klimatu wraz z zabezpieczeniem i zwiększeniem odporności na klęski żywiołowe, w szczególności katastrofy naturalne oraz monitoring środowiska).

Okres realizacji: 2016-2023 r.

Cel projektu: zmniejszenie negatywnych skutków wywoływanych przez pożary w lasach oraz sprawne lokalizowanie źródła zagrożenia i minimalizowanie strat, a w dalszej perspektywie – zmniejszenie średniej powierzchni pożarów i rozszerzenie obserwacji obszarów leśnych, szczególnie w nadleśnictwach zakwalifikowanych do I kategorii zagrożenia pożarowego.

Cele uzupełniające:
•    rozszerzenie obserwacji obszarów leśnych,
•    szybsze i bardziej precyzyjne określenie miejsca powstania pożaru,
•    dokładniejsze prognozowanie zagrożenia pożarowego na podstawie danych meteorologicznych,
•    skrócenie czasu dotarcia jednostek LP na miejsce pożaru.

Dofinansowanie zostało przeznaczone na:

• rozwój i modernizację systemów wczesnego ostrzegania i prognozowania zagrożeń, w tym:
  • budowę i modernizację dostrzegalni pożarowych (138 szt.)
  • zakup nowoczesnego sprzętu umożliwiającego lokalizację i wykrywanie pożarów (183 szt.)
  • doposażenie punktów alarmowo-dyspozycyjnych (PAD) (42 szt.)
  • budowę stacji meteorologicznych (12 szt.)
• wsparcie techniczne systemu ratowniczo-gaśniczego na wypadek wystąpienia pożarów lasów, w tym:
  • zakup samochodów patrolowo-gaśniczych (67 szt.)

Realizacja projektu przyczyniła się między innymi do:

• zwiększenia odporności lasów na klęski żywiołowe takie jak pożary, którymi zagrożenie wzrasta wraz z ocieplaniem się klimatu,
• podniesienia efektywności systemu wczesnego ostrzegania o pożarach w Lasach Państwowych,
• zwiększenia powierzchni leśnych objętych monitoringiem oraz skrócenia czasu wykrycia zagrożenia i reagowania
• ograniczenia zasięgu pożarów i negatywnych skutków z nimi związanych (np. zubożenie gleby, zniszczenie ekosystemu i zamieszkujących go organizmów, straty materialne),
• poprawy ochrony przeciwpożarowej na obszarach sąsiadujących z terenami administrowanymi przez LP, np. parków narodowych czy terenach zamieszkanych (wpływ na bezpieczeństwo mieszkańców i turystów),
• ograniczenia emisji CO₂ w wyniku zmniejszenia liczby oraz zasięgu pożarów.

Wartość projektu

Całkowity koszt realizacji projektu: 88 029 674,40 zł

Kwota wydatków kwalifikowalnych: 59 472 181,08 zł

Kwota dofinansowania z funduszy europejskich: 50 551 353,92 zł

Nazwa projektu: Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych

Zrealizowany w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 działanie 2.1 Adaptacja do zmian klimatu z zabezpieczeniem i zwiększeniem odporności na klęski żywiołowe, w szczególności katastrofy naturalne odraz monitoring środowiska

Okres realizacji: 2016-2023 r.

Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe
przy wsparciu Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych jako jednostki realizującej projekt (JRP)

Cel projektu: wzmocnienie odporności na zagrożenia związane ze zmianami klimatu w nizinnych ekosystemach leśnych.

Cele uzupełniające:
•    odbudowa cennych ekosystemów naturalnych, a tym samym pozytywny wpływ na ochronę różnorodności biologicznej;
•    ocena skutków przyrodniczych wykonywanych zadań realizowana poprzez prowadzenie monitoringu porealizacyjnego wybranych zadań adaptacyjnych.

Podejmowane działania były ukierunkowane na zapobieganie powstawaniu lub minimalizację negatywnych skutków zjawisk naturalnych takich jak: niszczące działanie wód wezbraniowych, powodzie i podtopienia, susza i pożary.

W ramach projektu realizowane zostały inwestycje związane z:
•    budową, przebudową, odbudową i poprawą funkcjonowania zbiorników małej retencji, wraz z niezbędną infrastrukturą umożliwiającą czerpanie wody do celów przeciwpożarowych przez jednostki PSP;
•    budową, przebudową, odbudową i poprawą funkcjonowania małych urządzeń piętrzących w celu spowolnienia odpływu wód powierzchniowych oraz ochrony gleb torfowych;
•    adaptacją istniejących systemów melioracyjnych do pełnienia funkcji retencyjnych z zachowaniem drożności cieku dla ryb;
•    przeciwdziałaniem nadmiernej erozji wodnej – np. poprzez zabezpieczanie brzegów i stoków;
•    przebudową i rozbiórką obiektów hydrotechnicznych niedostosowanych do wód wezbraniowych (mostów, przepustów, brodów).

O oddziaływaniu obiektów retencyjnych decyduje nie ich wielkość, ale liczba urządzeń w zlewni, co przekłada się na ich efektywność na dużą skalę. Budowane były w większości małe obiekty/budowle o prostej konstrukcji z zastosowaniem materiałów naturalnych. Ponieważ obiekty te spełniają głównie funkcje ekologiczne – z założenia są przyjazne dla środowiska. Wszystkie projektowane budowle zostały dostosowane do lokalnych warunków przyrodniczo-krajobrazowych, w tym w taki sposób, aby umożliwić swobodne przemieszczanie się organizmów wodnych.

Efekty

Za najistotniejszy, mierzalny efekt projektu uznano przede wszystkim retencjonowanie wody. Nie mniej ważny jest również wpływ małej retencji na ochronę przyrody: zbiorniki powstałe w ramach projektu nie tylko przyczyniają się do poprawy bilansu wodnego i uwilgotnienia siedlisk leśnych, lecz także stały się ważną ostoją wodnej fauny i flory, służą jako wodopoje dla leśnych zwierząt i pełnią funkcje biofiltrów.

Osiągnięte wskaźniki:

• objętość retencjonowanej wody: 2 544 674,61 mln m³
• pojemność obiektów małej retencji: 3 985 194,74 mln m³
• liczba obiektów piętrzących wodę lub spowalniających jej odpływ: 1 349 szt.

Wartość projektu

Całkowity koszt realizacji projektu: 246 495 660,08 zł

Kwota wydatków kwalifikowalnych: 191 222 163 zł

Kwota dofinansowania z funduszy europejskich: 162 538 838,55 zł